خواص پسته

پسته , کاربرد روغن پسته , روش تکثیر پسته

پسته درخت دوپایه ای است که ارتفاع آن به حدود پنج متر می رسد و بحالت خودرو در ایران و افغانستان می روید برگهای درخت پسته متناوب و مرکب از ۲ یا ۳ برگچه نوک تیز با یک برگچه انتهایی است وبرنگ سبز روشن می باشد . گلهای آن خوشه ای است گل نر آن فاقد گلبرگ است ترکیبات شیمیاییپسته دارای مواد غذایی فراوانی است و بنابراین برای تقویت بیماران و اشخاص ضعیف مناسب است در صد گرم مغز پسته مواد زیر موجود است آب ۵/۲ گرم پروتئین ۲۰ گرم مواد چرب ۵۴ گرم مواد نشاسته ای ۱۵ گرم کلسیم ۱۳۰ میلی گرم فسفر ۵۰۰ میلی گرم آهن ۷/۵ میلی گرم پتاسیم ۹۵۰ میلی گرم ویتامین آ ۲۳۰ واحد ویتامین ب ۱ ۰/۷ میلی گرم ویتامین ب ۳ ۱/۵ میلی گرم خواص داروئی خواص مغز پسته مغز پسته از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است مغز پسته بعلت داشتن آهن خون ساز است و آنهائیکه مبتلا به کم خونی هستند باید حتما روزانه مقدایر پسته بخورند.

خوردن پسته نیروی جنسی را تقویت می کند مغز و ذهن را تقویت می کند برای آرامش قلب و آرام کردن اعصاب مفید است برای باز کردن مجاری کبد مصرف پسته توصیه می شود پسته معده را تقویت می کند برای تسکین سرفه مفید است اسهال معمولی و اسهال خونی را درمان می کند جوشانده پوست و برگ درخت پسته برای رفع درد و خارش مقعد مفید است خواص پوست سبز پسته پوست سبز پسته تازه از نظر طب قدیم ایران سرد وخشک است و دارای خواص زیر می باشد برای رنگرزی بکار می رود. بهترین دارو رای رفع بوی ید دهان است جویدن آن باعث التیام زخم های داخل دهان می شود برای استحکام لثه آنرا روی لثه بمالید و یا بجوید دم کرده پوست سبز پسته حالت دل بهم خوردگی و استفراغ را از بین می برد دم کرده آن برای رفع اسهال مفید است برای رفع سکسکه پوست سبز پسته را دم کنید و یک فنجان از آنرا بنوشید خواص پوست سفید پسته پوست سفید پسته برای بواسیر و بیرون زدن مقعد مفید است . برای درمان این بیماری باید پوست سفید پسته را در آب بجوشانید و آنرا داخل لگنی بریزید و شخصی را که این بیماری را درد برای چند دقیقه در آن بنشیند . باعث تسکین درد و تخفیف بیماری می شود

مضرات مغز پسته چربی زیادی درد و بنابراین برای معده مناسب نیست و کسانیکه معده ضعیف دارند باید آنرا با زردآلو بخورند ضمنا مغز پسته گرم و خشک است خوردن زیاد آن باعث گرمی بدن و کهیر و دانه های قرمز رنگ در پوست می شود .برای رفع گرمی و خشکی باید سرکه ، انار ترش و یا برگه زردآلوی ترش مصرف نمود

روغن پسته

روغن خام پسته Virgin Pistachio oil

ویژگی‌ها : روغنی است که از طریق فشار مکانیکی از مغز میوه درخت پسته تولید می‌شود. ویژگیهای کیفی این روغن به لحاظ ویژگیهای استاندارد باید براساس استانداردهای ملی ایران باشد و در جدول زیر ویژگی‌های کیفی روغن خام پسته نشان داده شده است:

ویژگیهای کیفی روغن خام پسته

حدود قابل قبول ویژگیها ردیف
عاری از هرگونه بو و مزه تندی و غیر طبیعی مزه و بو ۱
شفاف وضع ظاهری ۲
زرد روشن تا سبز رنگ ۳
بیشینه ۱/۰ رطوبت و مواد فرار در ºC105 (درصدوزنی) ۴
۰۵/۰ ناخالصی‎ نامحلول (درصد وزنی) ۵
بیشینه ۵/۲ اسیدیته (برحسب درصدوزنی اسیداولئیک) ۶
بیشینه ۵ عدد پراکسید (بر حسب میلی‏اکی‏والان گرم در کیلوگرم) ۷

ویژگیهای ترکیبی روغن خام پسته

حدود قابل قبول (درصد وزنی) ترکیب اسید چرب نام اسید چرب ردیف
۶/۰-۰ C 14 : 0 میرستیک ۱
۱۳-۸ C 16 : 0 پالمتیک ۲
۱-۵/۰ C 16 : 1 پالمیتولئیک ۳
۲-۵/۰ C 18 : 0 استئاریک ۴
۷۰-۵۶ C 18 : 1 اولئیک ۵
۳۱-۱۸ C 18 : 2 لینولئیک ۶
۴/۰-۱/۰ C 18 : 3 لینولنیک ۷
۳/۰ C 20 : 0 آراشیدیک ۸
۶/۰ C 20 : 1 گادولئیک ۹

ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی روغن خام پسته

حدود قابل قبول ویژگی ردیف
۹۲۰/۰-۹۱۵/۰ چگالی در ºC5/15 نسبت به آب در ºC5/15 ۱
۴۶۶/۱-۴۶۰/۱ ضریب شکست (در ºC40) ۲
۱۹۵-۱۸۹ عدد صابونی (میلی‏گرم پتاس در گرم روغن) ۳
۹۶-۸۴ عدد یدی (هانوس) ۴
۱-۴/۰ مواد غیر قابل صابونی شدن (درصد وزنی) ۵

روغن پسته بعنوان یک روغن چاشنی دهنده یا طعم‌دهنده می‌باشد. اینگونه روغن‌ها زمانی مرغوب هستند که بصورت تصفیه نشده و بکر مورد استفاده قرار گیرند یعنی فاقد هرگونه مواد افزودنی و نگهدارنده باشند، طبق استاندارد ایران (۶۶۵۵) تنها افزودنی مجاز در این روغن، آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که میزان مورد استفاده آن بر طبق استاندارد ملی ۳۶۰۸ می‌باشد.

برخی از ویژگیهای ارگانولپتیکی این محصول عبارتند از:

ـ رنگ روغن پسته سبز پررنگ است و شاید مقادیری رنگ کهربایی نیز در آن دیده شود. در برخی موارد نیز زردی بسیار کمی در این روغن دیده می‌شود.

ـ آروما روغن پسته همانند پسته بوداده است که البته بصورت خالص و محض می‌باشد.

ـ طعم روغن پسته کمی تند است و به همین دلیل است که برای هر خوراکی کاربرد ندارد.

ـ ظاهر روغن پسته شفاف و براق است.

روغن پسته جزء روغن‌هایی با نقطه دود متوسط است. (Medium smoke point). برخی از ویژگیهای ترکیب اسید چرب آن بصورت ذیل است

کل اسیدهای چرب اشباع = %۱۵

اسیدهای چرب ۳ω = % ۰٫۸

اسیدهای چرب ۶ω = %۳۱

نقطه دود روغن پسته = ۳۵۰ ـ ۳۲۵ در جه فارنهایت

اسیدهای چرب ۹ ω= %۵۴

ارزش غذائی

روغن پسته، روغنی غنی حاوی مقادیر بالایی از ویتامین‌ها (K,E,D,A) و مواد معدنی مثل آهن، فسفر، مس، روی و منیزیم می‌باشد. ارزش غذایی بالای این روغن به دلیل ترکیب فیبری آن، مواد معدنی و مغذی آن می‌باشد. آروما و طعم تازه نیز به مرغوبیت آن کمک می‌کند. همچنین روغن پسته بطور وسیعی در صنایع آرایشی و طب بکار می‌رود. بطور اعجاب‌آوری از چین و چروک پوست جلوگیری میکند و نرم‌کننده‌ای ممتاز است که سطح بالایی از رطوبت پوست را تأمین میکند . این روغن بسرعت جذب پوست می‌شود و روغنی مناسب جهت ماساژ بدن است. روغن پسته حاوی چربی کم، کلسترول کم و پروتئین زیاد می‌باشد (مناسب برای رژیم بدن)، حاوی مقادیر بالایی از اسیدهای چرب ۳ω است. این اسیدهای چرب در برابر واکنشهای یونی سلولها بسیار مقاوم هستند. هم‌چنین عمل نقل و انتقالات ویتامین‌ها، افزایش متابولیسم، اکسیژن رسانی به بافت‌ها و التیام سلول و بافت را انجام میدهند. این اسیدها برای سلولهای مغزی، بافت‌های حساس به اکسیژن، شبکیه چشم و غدد فوق کلیوی لازم و ضروری هستند. هم‌چنین تأثیری شگرف در تولید جریان الکتریکی برای حفظ منظم ضربان قلب دارد. عدم حضور اسیدهای چرب مضر در این روغن عاملی دیگر برای انتخاب این روغن برای بیماران قلبی می‌باشد. هم‌چنین این روغن جایگزینی برای چربی هایی که سرشار از قندها هستند می‌باشد. بنابراین این روغن، توصیه پزشکان برای افراد دیابتی یا دیگر افراد حساس به کربوهیدرات‌ها می‌باشد. مقادیر بالای ویتامین E در این روغن علاوه بر جلوگیری از واکنشهای سمی عامل افزایش ارزش غذایی آن است. تأثیر این روغن در تهییج قلب، افزایش حافظه و افزایش اشتها ثابت شده است. اثرات روغن پسته در معالجه دردهای استخوانی اعجاب‌آور است. در مقایسه با دیگر روغن‌ها حاوی درصد بالایی از آهن قابل جذب است که بیش از پیش اهمیت آن را افزایش میدهد. این روغن برای درمان آنمی (کم‌خونی)، تغذیه مادران باردار و دختران جوان توصیه شده است. وجود فسفر در این روغن سیستم عصبی در کودکان را بهبود می دهد و در نهایت عامل افزایش انرژی در آنان است. مقادیر بالای مس عامل بهبود اسهال در کودکان است. هم‌چنین روی در این روغن، مؤثر در استخوان‌سازی و ترمیم آن می‌باشد.

کاربرد روغن پسته

روغن پسته بعنوان یک روغن طعم‌دهنده (چاشنی) مورد استفاده است. بنابراین اکثراً در تهیه سالادها بعنوان یک چاشنی مطلوب بکار گرفته می‌شود، هم‌چنین می‌توان این روغن را روی سبزیجات آماده مصرف، انواع گوشت‌های کبابی (به خصوص خوراک‌های دریایی) اسپری کرد. این روغن براحتی با balsamic vinegar (سرکه بلسان ) و عسل قابل مخلوط کردن است و طعم بسیار مطلوبی را ایجاد می‌کند. هم‌چنین دو سبزی کاسنی و لوبیا سبز از عمده‌ترین سبزیجات مورد استفاده با این روغن هستند. در بعضی از کشورها از این روغن در ترکیب Marinade (ترکیبی از بعضی ادویه‌ها، آب‌لیمو و نمک برای خواباندن و طعم گرفتن ماهی) استفاده می‌کنند. این روغن بدلیل نقطه دود نسبتاً پایین خود (Medium smoke point) در پخت و پز و آشپزی مورد استفاده نیست. برخی از خوراک و سالادها نیز در ایران با استفاده از این روغن تهیه می‌شوند از جمله: فیله مرغ کبابی ـ خوراک میگو ـ سالاد سیب‌زمینی ـ کباب ماهی آزاد و سس‌های سالاد. جدا از کاربرد غذایی این روغن، در دیگر صنایع از جمله صنایع آرایشی و بهداشتی، داروسازی و پزشکی کاربرد دارد. این روغن بدلیل اسیدهای چرب ضروری محتوایی خود بسیار مناسب برای پوست بدن انسان می‌باشد. استفاده از این روغن در فرمولاسیون‌های مختلف کرم‌ها نشان از قدرت بالای این روغن در ایجاد حالت ملایم و نرم‌کنندگی پوست دارد. ضمن اینکه برخلاف دیگر روغن‌ها، ایجاد حالت چسبندگی و گریسی نمی‌کند. این روغن به احیاء چربی پوست کمک می‌کند و حالت تازگی و لطافت را در پوست ایجاد می‌کند. این روغن بخصوص هنگامی که پوست عرق می‌کند و رطوبت خود را از دست می‌دهد و در مرحله آسیب چربی‌های سطح پوست قرار می‌گیرد، بسیار مناسب است. در واحدهای تحقیقاتی مختلف و کمپابی‌های تولید‌کننده مواد آرایشی ـ بهداشتی درصد مختلفی از این روغن را بسته به نوع و هدف از کاربرد در انواع کرم‌ها ـ لوسین‌ها ـ صابون‌های قالبی و غیرقالبی ـ شامپوهای حفاظت‌کننده مو، مژه و ابرو در برابر آفتاب و دیگر عوامل و باندهای ترمیم زخم بکار می‌برند.

حضور اسیدهای چرب ضروری (تک‌ غیراشباعی) این روغن محققان را بر آن داشته تا جهت باندهای استریل و ترمیم زخم جراحی‌های عمیق از این روغن و عصاره آن استفاده کنند، زیرا که این اسیدهای چرب می‌توانند به فیبروپلاست یا پروستاگلاندین تبدیل شوند و و در نهایت به ترمیم جای زخم‌های عمیق بسیار کمک می‌کنند.

از دیگر کاربردهای درمانی ـ غذایی این روغن ، توصیه آن به بیماران قلبی و مبتلایان به فشار خون بالا، بیماران دیابتی و برخی سرطان‌ها می‌باشد.

اقتصاد پسته

صادرات پسته ایران در سال ۱۳۸۹ معادل ۱۵۰٬۰۰۰ تن بوده‌است.قابل ذکر است که هم اکنون مقام اول صادرات پسته به امریکا تعلق دارد. شرکت‌هایی که هم اکنون در حال فعالیت گسترده در این زمینه هستند در اینده یک رقیب جدی برای شرکت‌های پسته ایران خواهند بود. اسراییل بیشترین مصرف سرانه پسته را به خود اختصاص داده‌است.

روش تکثیر پسته ، ازدیاد پسته

مهمترین روش های ازدیاد پسته عبارتند از:

۱٫ کشت دانهال و انجام عمل پیوند 

ازدیاد از طریق پیوند متداول ترین روش تکثیر پسته در دنیاست. در ایران بذر پسته را به دو صورت کشت می کنند روش اول کشت بذر در گلدان پلاستیکی در گلخانه در اواخر شهریور یا در اوایل اسفند می باشد. معمولا نهال ها پس از یک سال رشد در گلخانه به زمین اصلی انتقال داده می شوند. در روش دوم بذر را بصورت مستقیم در زمین اصلی در اواسط تا اواخر فروردین کشت می کنند. برخی باغدارن معتقدند که کشت مستقیم بذر در زمین اصلی اگر چه از نظر زمانی نسبت به دانهال های گلدانی با تاخیر رشد همراه است اما بعد از ۲ تا ۳ سال سبب ایجاد گیاهان قویتری نسبت به نهال های گلدانی می گردد.  در هر دو روش معمولا ۲ تا سه سال پس از کشت نهال یا بذر در زمین اصلی و پس از اینکه دانهال به رشد قطری و طولی مناسبی برسد مبادرت به انجام عملیات پیوند جوانه (کوپیوند) می نمایند. فصل کوپیوند در ایران از اردیبهشت تا تیرماه انجام می گیرد. در برخی مناطق بخصوص مناطق بادخیز از کوپیوند لوله ای و در برخی مناطق از کوپیوند شکمی (T شکل) استفاده می کنند.

۲٫ انجام عملیات کشت بافت 

امروزه ازدیاد درختان میوه از طریق سیستم کشت بافت یکی از مهمترین تکنیک های رویشی برای بدست آوردن تعداد زیادی گیاهچه از یک قسمت کوچک گیاه اصلی می باشد. این روش جزو تکنیک های تکثیر رویشی می باشد و بنابراین گیاهچه های حاصل شده در این روش ژنوتیپ و یکنواختی یکسانی دارند.

ازدیاد از طریق کشت بافت بیشتر برای پایه های پسته انجام می گیرد. این تکنیک نیاز به امکانات کافی آزمایشگاهی و گلخانه ای و مهارت کافی تکنیسین دارد. این روش در ایران برای پسته کمتر متداول است ولی در آمریکا و ترکیه به خوبی از این روش استفاده می شود.

پسته در ایران

تولید و صادرات پسته ایرانی، سالانه در حدود ۱٫۴ تا ۱٫۷ میلیارد دلار برای ایران، درآمدزایی می‌کند. استان کرمان و شهرستان رفسنجان، مراکز اصلی تولید پسته در ایران به‌شمار می‌آیند و ۸۰ درصد پسته تولیدشده در ایران، از این منطقه به‌دست می‌آید. در حالیکه در اواسط دهه ۸۰ خورشیدی، تولید پسته ایران بالغ بر ۲۵۰ هزارتن بوده است، این میزان در ابتدای دهه ۹۰ خورشیدی، به ۱۵۰ هزار تن کاهش یافته است. خشکسالی‌های پی‌درپی و عدم برنامه‌ریزی برای تامین آب مورد نیاز باغ‌های پسته و نیز قوانین و مقررات دست و پاگیر صادراتی باعث شده که میزان صادرات پسته ایران، افت چشمگیری را در سال‌های اخیر تجربه کند و در همین زمان، با افزایش تولید پسته در ایالت کالیفرنیای آمریکا، این کشور در حال تبدیل شدن به اولین صادرکننده این محصول در سطح جهان شده است.

میزان تولید پسته

تولید پسته در ایران سالانه حدود ۲۰۰ هزار تن است و تنها ۱۰ درصد این محصول مصرف داخل دارد و ۹۰ درصد دیگر صادراتی است. مصرف سالیانه پسته برای هر خانوداه ایرانی حدود ۲ کیلو گرم است.

بیماری مهم پسته در ایران

افلاتوکسین زهرابه‌ای است که بوسیله کپک‌هایی بنام آسپرژیلوس ترشح می‌شود. این قارچ‌ها پس از تغذیه از مواد غذایی زهرابه حاصل از تغذیه را برجای می‌گذارد. این قارچ برای رشد نیازمند حرارت و رطوبت مناسب است. زهرابه تولید شده بر روی پسته توسط این قارچ برای انسان و دام مضر است. سم مذکور به صورت مصرف مزمن موجب سرطان میشود.

آفات پسته تنوع زیادی دارند و هر آفت نیز طرز خسارت و بیولوژی خاص خود را دارا می باشد در روش سنتی مبارزه با آفات با توجه به جمعیت و خسارت هر آفت و بدون در نظر گرفتن سایر آفات ووضعیت اکولوژیک منطقه به طریق شیمیایی صورت می گیرد بطوری که مصرف بی رویه سموم باعث ایجاد مقاومت حشرات و بهم خوردن تعادل زیست محیطی واز بین بردن دشمنان طبیعی می گردد.

درروشهای نوین ، مبارزه با آفات با نگرش وسیع تری انجام می گیرد و به جای کنترل یک آفت ، کنترل کلیه آفات و به جای استفاده از یک روش از روشهای مختلف مبارزه استفاده می شود که دراین خصوص موارد مختلف زیست محیطی و غیره نیز مورد توجه قرار می گیرد از روشهای نوین می توان به مدیریت کنترل تلفیقی مبارزه با آفات (I.P.M ) ومدیریت تلفیقی محصول (I.C.M ) اشاره کرد . جا دارد این روشها در کنترل آفات پسته مورد توجه واقع شده و مبارزه شیمیایی به عنوان آخرین حربه مبارزه با آفات در برنامه ریزی ها قرار گیرد.

آفات مهم درختان پسته و مبارزه با آنها

آفات پسته تنوع زیادی دارند و هر آفت نیز طرز خسارت و بیولوژی خاص خود را دارا می باشد در روش سنتی مبارزه با آفات با توجه به جمعیت و خسارت هر آفت و بدون در نظر گرفتن سایر آفات ووضعیت اکولوژیک منطقه به طریق شیمیایی صورت می گیرد بطوری که مصرف بی رویه سموم باعث ایجاد مقاومت حشرات و بهم خوردن تعادل زیست محیطی واز بین بردن دشمنان طبیعی می گردد.

درروشهای نوین ، مبارزه با آفات با نگرش وسیع تری انجام می گیرد و به جای کنترل یک آفت ، کنترل کلیه آفات و به جای استفاده از یک روش از روشهای مختلف مبارزه استفاده می شود که دراین خصوص موارد مختلف زیست محیطی و غیره نیز مورد توجه قرار می گیرد از روشهای نوین می توان به مدیریت کنترل تلفیقی مبارزه با آفات (I.P.M ) ومدیریت تلفیقی محصول (I.C.M ) اشاره کرد . جا دارد این روشها در کنترل آفات پسته مورد توجه واقع شده و مبارزه شیمیایی به عنوان آخرین حربه مبارزه با آفات در برنامه ریزی ها قرار گیرد.

پسیل معمولی پسته ( شیره خشک ) agonosceiae pistaciae

پسیل معمولی پسته ازگروه آفات درجه یک پسته می باشد که درتمام مناطق پسته کاری کشور گسترش دارد باغداران به آن شیره خشک می گویند زیرا عسلک دفع شده از انتهای بدن (کورنیکول ) پوره ها در مقابل هوا خشک شده تبدیل به دانه های مدور شکری مانند می شود کهروی برگهای زیرین وزیر درختان می زیرد و گاها شیره نباتی  بصورت فتیله از انتهای بدن پوره ها خارج می شود.

زیست شناسی :

زمستان گذرانی بصورت حشره کامل زیر برگها ، شکاف دیوارها وزیر علفهای هرز می باشد ، حشرات کامل از نیمه دوم اسفند ماه از محل زمستان گذرانی خارج می شوند ، حشرات ماده بعد از جفتگیری روی جوانه های متورم و پس از باز شدن برگها عمدتا روی برگها و یا زیر برگها تخم ریزی می کنند. معمولا تخم گذاری از نیمه دوم فروردین ماه شروع می شود.

پسیل پسته ۶-۵ نسل دارد و نقطه اوج تراکم پوره ها در اواسط مهر ماه مصادف با صورتی شدن حاشیه برگها ورگبرگهای اصلی و ارغوانی شدن برگها می باشد.

نحوه خسارت

نوزادان خسارت

نوزادان پسیل پس از خروج ازتخم تغذیه خود را با مکیدن شیره گیاهی درختان پسته شروع می کنند ، پوره ها در تمام مراحل دوره زندگی و حشرات کامل تا زمان مرگ به تغذیه خود ادامه می دهند و مقادیر بسیار زیادی عسلک که به شکرک معروف است ترشح می کنند ، تغذیه آفت از بافتهای گیاه موجب ضعف کلی گیاه می گردد. خسارت اقتصادی آفت بستگی به زمان و مرحله رشد اندامهای گیاه دارد. زمانهای حساس خسارت اوایل شروع مغز بستن پسته و پس از آن می باشد که جمعیت بالای آفت می تواند موجب پوکی و نیم مغز شدن دانه ها گردد ضمنا حمله پسیل منجر به ریزش جوانه های در حال تشکیل سال آینده و نهایتا ریزش برگها می شود بطوریکه گیاه بشدت ضعیف شده و در سال آینده نیز رشد خوبی نخواهد داشت.

مبارزه با پسیل پسته

۱٫ارقام متحمل :

آلودگی ارقام مختلف پسته به پسیل متفاوت است بطوریکه کمترین زادو ولد روی ارقام بادامی زرند، ایتالیایی درشت ، ایتالیایی ریز و سرخس دارد بطوریکه سرعت رشد پوره ها روی این ارقام کندتر و میزان مرگ و میرنیزبالاست.

بطور کلی ارقام معروف و تجاری پسته شرایط مناسب تری برای افزایش جمعیت معمولی پسیل پسته دارند و به بیان دیگر، ارقام اکبری ، کله قوچی ،احمد آقایی درشت و ایتالیایی ریز می باشند. کمترین نرخ رشد و افزایش پسیل برروی گونه های پسته وحشی کسور و بنه می باشد.

۲٫مبارزه تلفیقی :

بکارگیری چند روش مبارزه از جمله مبارزه بیولوژیک ،کارتهای زرد ، مبارزه مکانیکی و شیمیایی و … که بتوانند حداکثر بازدهی را داشته باشند مبارزه تلفیقی می باشد بطوریکه مبارزه شیمیایی به عنوان آخرین مبارزه مورد استفاده قرار گیرد.

۳٫مبارزه شیمیایی :

برای مبارزه شیمیایی از سموم ذیل استفاده می شود.

کنسالت ۵/۰لیتر درهزار لیتر آب

کنفیدور ۴/۰ لیتر در هزار لیتر آب

دارتون ۵/۲ لیتر در هزار لیتر آب

میتاک ( آمیتراز ) ۵/۱ لیتر درهزار لیتر آب

موسپیلان ۲۰۰ – ۱۵۰ گرم درهزار لیتر آب

زمان مبارزه : وجود ۱۵ – ۱۰ عدد تخم و یا پوره پسیل درپشت و روی برگچه های پسته برای انجام مبارزه توصیه می گردد.

۴٫ مبارزه بیولوژیک

۱ – ۴ . زنبور  psyllaphagus pistacea  عمده ترین پارازیتوئید و عامل کنترل طبیعی جمعیت آفت پسیل پسته می باشد و در تمام ایران پراکنده است ، در طول فصل رشد درخت پسته ، از اوایل بهار تا اواخر پاییز برروی درخت پسته فعال است و به تمام سنین پورگی پسیل حمله می کند زندگی این زنبور با پسیل کاملا مطابق دارد بطوریکه با هم به دیاپوز رفته و از خواب بیدار می شوند ، این حشره در مرحله شفیرگی در داخل پوره های مومیایی شده پسیل وارد دیاپوز می شود ، زمان ظهور زنبور ابتدای بهار است.

۲ – ۴ . حشره شکارگز بالتوری chrysopella carnea

از مهمترین بالتوری های شکارچی باغات پسته می باشد که از پسیل هم تغذیه می کند . این گونه با ترجیح غذایی شته خواری در محیط اکولوژیکی زراعی و مرطوب فعال می باشد و گونه غالب پسته کاریهای استان کرمان می باشد و لاورهای این حشره نقش مهمی در کنترل پسیل پسته دارند و ازتخم و پوره های سنین مختلف پسیل تغذیه می کنند .

۵٫ تله های چسبنده زرد رنگ :

یکی دیگر از روشهای مبارزه تلفیقی استفاده از تله های زرد رنگ برای شکار حشرات کامل پسیل پسته می باشد ، استفاده از تله های زرد رنگ چسبدار به منظور جلب حشرات کامل پسیل در نسلهای مختلف آفت و به تعداد ۲ عدد تله به فاصله یک درخت در میان روی درختان و در ارتفاع بالاتر از ۵/۱ متر از سطح زمین توصیه گردد. قابل ذکر است تله های زرد تاثیر قاطعی در کنترل آفت ندارد ولی تا حدی از شدت طغیان جلوگیری می کند.

پروانه چوبخوار پسته kermania postacilla

این آفت در حال حاضر یکی از آفات درجه یک پسته محسوب می شود و در اکثر مناطق پسته کاری کشور گسترش دارد.

زیست شناسی ( بیولوژی ) :

این حشره زمستان را به صورت لارو کامل در داخل سرشاخه های پسته می گذراند و در اواخر زمستان لاروها از شاخه ها خارج شده و در روی سرشاخه ها و نزدیک جوانه ها مستقر می شوند و پیله خاکستری رنگی بدور خود می تنند ودر داخل آن تبدیل به شفیره می شوند پس از مدتی حدود ۲۵ – ۳۵ روز پروانه ها از شفیره ها خارج و پس از جفتگیری روی سرشاخه های سبز و خوشه ها تخمگذاری می کنند از تخم ها لاروهای کوچک سن یک خارج و بطور مستقیم وارد مغز محور خوشه و یا مغز سر شاخه های سبز می شوند . این آفت یک نسل در سال دارد.

طرز خسارت :

این آفت فقط به درختان پسته حمله کرده و طرز خسارت آن به دو طریق است.

۱٫بعضی از لاروهای پروانه از مغز محور خوشه تغذیه نموده و باعث مرگ حدود ۵ تا ۸ درصد میوه ها ی خوشه می گردند ، گاهی نیز تمام خوشه خشکیده و باعث ریزش دانه ها می گردد.

عده ای دیگر از لاروها وارد شاخه شده و از مغز چوب تغذیه می نمایند و بدین وسیله دالانهایی را در داخل چوب به وجود می آورند ، شاخه های مورد حمله رشدشان کم و در نتیجه از مقدار کل محصول سال بعد کاسته می شود.

مبارزه با پروانه چوبخوار پسته :

۱٫مبارزه بیولوژیک :

دشمنان طبیعی متعددی در طبیعت جمعیت این آفت را کنترل می کنند بطوریکه چندین گونه زنبورپارازیتوئید با تخمگذاری درون بدن آفت جمعیت را کاهش می دهند منتهی در حال حاضر استفاده از این حشرات کاربردی نشده است .

۲٫استفاده از فرمونها :

از دیگر روشهای کنترل این آفت استفاده از فرمون ها ( موادی که از پروانه های ماده ترشح می شود و بوی آن در فضا پخش می گردد ) برای جلب پروانه های نر می باشد در حال حاضر استفاده از فرمونها در مرحله تحقیق می باشد و نتایج بدست آمده در حد توصیه در سطح وسیع نیست.

۳٫مبارزه شیمیایی :

چون لاروهای این آفت چوبخوار بوده و در داخل سرشاخه هابسرمی برند مبارزه شیمیایی نمی تواند به خوبی موثر واقع گردد و درصورت ضرورت و نیاز به شیمیایی  در آلودگی های بالای ۶۵ در صد از سم لاروین به نسبت ۱ کیلوگرم در هزار لیتر آب و در جمعیتهای بین ۴۰ – ۶۰ در صد ازسموم رایج نظیر اتیون ، اندوسولفان ، زولون به نسبت ۲ لیتر در هزار لیتر آب استفاده می شود.

سن های زیان آور پسته  pistachio

سنهای زیان آور در باغات پسته عمدتا متعلق به خانواده سنهای بد بو و سنهای بذر خوار و سنهای گیاهی بوده و از آفات مهم پسته محسوب می گردند که شامل سن سبز با لکه سفید، سن سبز یکدست ، سن قهوه ای و سن قرمز می باشند.

زیست شناسی ( بیولوژی )

زمستان گذرانی بصورت حشره کامل زیر بوته های گیاهان و پناهگاههای مختلف می باشد ، سنهای کامل در اوسط فروردین از محل های زمستان گذران خارج شده و از میزبانهای تازه روئیده به ویژه اسپند تغذیه و بر روی آنها تخم ریزی می کنند، در صورت نامساعد شدن شرایط طبیعی و خشک شدن میزبان های وحشی وبالارفتن جمعیت به سمت باغات پسته هجوم می آورند و ابتدا از علف های هرز اطراف و داخل باغ های پسته و سپس از میوه های پسته تغذیه می کند ، سن سبز با لکه سفید و سن سبز یکدست و سن قرمز ۳ – ۵ نسل در سال و سن قهوه ای یک نسل در سال دارد .

نحوه خسارت سن ها :

نحوه خسارت سنها با توجه به مراحل رشد میوه به شرح زیر می باشد.

الف : از مرحله تشکیل میوه تا سخت شدن پوست استخوانی

تغذیه سنها در این مرحله باعث سیاه شدن و ریزش میوه ها درابتدای فصل می گردد. در این مرحله در اثر تغذیه سنها در روی پوست سبز میوه شیره گیاهی بصورت قطرات شفافی خارج شده و محل تغذیه کاملا مشخص می باشد. هم چنین در سطح داخلی میوه ها شبکه های تور مانند سفید رنگی مشاهده می شود . در روی پوست سبز میوه ها ی در مرحله شروع سخت شدن پوست استخوانی تا سخت شدن کامل آن لکه های قهوه ای رنگی مشاهده می گردد.

ب : از مرحله سخت شدن پوست استخوانی تا مغز بندی میوه ها

دراین مرحله علائم تغذیه ولکه های قهوه ای رنگ در روی پوست سبز رویی پسته مشاهده نمی شود و محل تغذیه سنها در سطح داخلی پوست استخوانی به صورت نقاط سیاه رنگ دیده می شود. تغذیه سن از جنین در حال رشد سبب پوکی و اسفنجی شدن جنین و تغذیه از میوه هائیکه مغز رشد کرده دارند سبب ایجاد لکه های نکروزه فرو رفته قهوه ای رنگ بر روی مغز می گردد در این مرحله یعنی در مرحله مغز بستن پسته سنها بویژه سنهای سبز و قرمز و قهوه ای قادر به انتقال قارچ  nematospora coryli نیز بوده و بیماری ماسوی پسته ( ماستی شدن اطراف مغز میوه ها ) را بوجود می آورند .

مبارزه با سن های پسته :

۱٫حمایت از دشمنان طبیعی بویژه زنبورهای انگل تخم سنها با کاهش دفعات سمپاشی و عدم سمپاشی بی رویه

۲٫مبارزه زراعی :

–  اجتناب از کندن و از بین بردن میزبانهای وحشی سن ها در مناطق کوهستانی و دشتها ی اطراف باغات پسته

–  اجتناب از کندن و از بین بردن علفهای هرز میزبان اطراف و داخل باغهای پسته در زمانیکه سنها به سمت باغهای پسته هجوم می آورند زیرا در این مرحله کندن علفهای هرز سبب انتقال سنها برروی خوشه درختان پسته شده و خسارت شدیدتر می شود.

–  از بین بردن علفهای هرز از طریق شخم های بهاره و پائیزه در اوایل فصل قبل از هجوم سنها به باغها و در اواخر فصل پس از برداشت محصول جهت از بین بردن کانونهای زمستانگذران آفت

۳٫ مبارزه شیمیایی :

در صورت تراکم بالای جمعیت و درصورت نیاز به سمپاشی از حشره کشهای آندوسلفان به نسبت ۲ – ۵/۲ لیتر در هزار لیتر آب و یا لباسید (فنتیون ) به نسبت  ۱- ۵/۱ لیتر در هزار لیتر آب ویا فنیتروتیون ( سومیتون ) به نسبت ۵/۱-۲ لیتر در هزار لیتر آب استفاده می شود .

تاکید می نماید که به منظور حمایت از دشمنان طبیعی بویژه زنبورهای انگل تخم ها که در کنترل سن ها نقش مهمی دارند از سمپاشی های بی رویه در باغات پسته جلوگیری گردد.

زنبورهای مغز خوار پسته

زنبور مغز خوار سیاه پسته eurytoma plotnikovi

زنبور مغز خوار طلایی پسته  megastigmus pistacia

این زنبورها در اکثر مناطق پسته کاری ایران و دنیا وجود دارند و در بعضی از مناطق ایران خسارت زیادی وارد می کنند ، زمستان را به صورت لارو کامل درون میوه های پسته روی درخت و یا پسته های ریخته شده به زمین سپری و زنبور کامل در بهار خارج شده و پس از جفتگیری تخم خود را در مغز پسته می گذارد و لارو از تمام محتویات مغز تغذیه می کند.

زنبورمغز خوار سیاه یک نسل در سال و زنبور مغز خوار طلایی دو نسل در سال  دارد. بهترین روش مبارزه با این آفت جمع آوری و سوزاندن پسته های آلوده روی درختان و پسته های روی زمین می باشد ولی باید دریک منطقه بطور همگانی اجرا شود .

پروانه برگخوار سفید پسته ( رائوی پسته ) ocneria terebinthina

زمستان گذرانی به صورت شفیره در پناهگاههای مختلف دارای ۴-۵ نسل در سال دارد . تخم ریزی پروانه به صورت دستجاب ۵۰-۲۵ عددی بر پشت و روی برگها می باشد. بدن لاروها مودار و پشم آلوده می باشد و از برگها تغذیه و سبب توری شدن برگها می شود.

برای مبارزه با این آفت در صورت بالا بودن جمعیت از سموم زولون به نسبت ۲ – ۵/۲ لیتر در هزار لیتر آب و یا دیازینون به نسبت ۱ تا ۵/۱ لیتر درهزار لیتر استفاده می شود.

سوسک سرشاخه خوار پسته : ( hylesinus vestitus )

این آفت در استان کرمان به نام >>سوسکو << نامیده می شود ، در تمام مناطق پسته کاری کشور وجود دارد.

زیست شناسی ( بیولوژی ) :

حشره کامل به جوانه هایی که در محل اتصال دمبرگ قرار دارند حمله کرده آنها را سوراخ و دالان کوتاهی در وسط چوب ایجاد می کند ، هر سوسک در طول زندگی خود غالبااز یک جوانه تغذیه می کند ، سوسکها از نیمه دوم مهر ماه به تدریج از کانالهای تغذیه ای خود در روی درختان خارج شده و به سمت چوبهای پسته نیمه خشک و تازه هرس شده هجوم آورده و با نفوذ در آنها و ایجاد کانال در داخل آنها تخم ریزی می کنند. لاروها زیر پوست درختان پسته که تازه خشک شده و یا زیر پوست شاخه های هرس شده زندگی می کنند و ضمن تغذیه دالانهایی ایجاد می نمایند . سوسکهای نسل جدید از فروردین ماه تا نیمه اول اردیبهشت از چوبها خارج و به جوانه های سرشاخه های جوان حمله می کنند ، این آفت یک نسل در سال دارد.

طرز خسارت :

سوسکها به جوانه ها حمله و ایجاد دالان می نمایند و این جوانه ها که باید سال بعد به شاخه و میوه شوند از بین می روند.

مبارزه :

با توجه به اینکه بهترین محل برای تخم ریزی و ادامه نسل آفت ، چوب های پسته هرس شده و چوبهای خشک می باشند جمع آوری و سوزاندن این گونه چوبها باعث کاهش جمعیت آفت می شود ضمنا تله گذاری در طول فصل پاییزوزمستان جهت تخم ریزی سوسک هاوسوزاندن چوبها در اسفند ماه نیز در تقلیل آفت موثر می باشد با توجه به اینکه نگهداری چوب پسته در منازل محل مناسبی برای تخم ریزی حشره کامل می باشد از نگهداری چوبهای خشک و هرس شده درباغ و خانه خودداری گردد. در صورت لزوم و بالا بودن تراکم افت از آندوسولفان ۵/۲ لیتر درهزار لیتر آب به همراه ۱۰-۵ لیتر نفت و ۵/۲ لیتر صابون مایع برای سمپاشی استفاده گردد.

پروانه پوست خوارمیوه پسته (کراش ) arimania komaroffi

این آفت در استان کرمان به نام کراش نامیده می شود ، میزبان آن اختصاصا پسته می باشد.

زیست شناسی (بیولوژی) :

زمستان گذرانی به صورت شفیره در روی پوسته های خشکیده و برگ درختان پسته و در لابلای کلوخه های زیر درختان است . در ماه اردیبهشت پروانه نر و ماده از شفیره ها خارج و پس از جفتگیری برروی میوه ها تخم ریزی می کنند. این آفت ۳ نسل درسال دارد.

طرز خسارت :

لارو این آفت در نسل اول در ماههای اردیبهشت و خرداد از دانه های ریز پسته تغذیه می کند و خساراتی شبیه به خسارت پروانه میوه خوار پسته ایجاد می نماید لارو نسل بعدی ازپوست سبز رویی میوه تغذیه می کند و در نتیجه دانه بدون پوست و بدون مغز باقی مانده خشک شده و می ریزد در نسل آخر که مصادف با رسیدن میوه ها می باشد لاروها از پوست نرم پسته تغذیه می کنند و باعث بجای گذاشتن لکه های تیره در روی پوست استخوانی دانه پسته شده و از بازار پسندی و مرغوبیت پسته کاسته می شود لاروهای نسل های مختلف این آفت حداقل ۶ ماه روی خوشه پسته فعالیت می کنند وبرای محافظت از عوامل خارجی تارهای نازکی می تنند و به همین علت در اصطلاح محلی کراش نامیده می شود.

مبارزه شیمیایی :

برای مبارزه در موقعی که لاروها هنوز جوان هستند و تار زیادی به دور خود نتنیده اند سمپاشی با سموم زولون و مالاتیون ۲ لیتر در هزار لیتر آب نتیجه قطعی داده است.

زنجره پسته ( شیره تر)  idiocerus stali

این آفت به نام شیره تر شناخته شده و در مناطق پسته خیز وجودارد ولی از آفات مهم مناطق پسته خیز محسوب نمی شود اما به لحاظ فعالیت این آفت روی درختان بنه ، باغات مجاور به کوهستانهای دارای درختان بنه از خسارت آن صدمه می بینند.

زیست شناسی :

حشرات کامل درزیر پوستک و شکاف تنه درختان پسته زمستان گذرانی می کنند به محض گرم شده هوا در نیمه دوم اسفند ، حشرات کامل از پناهگاهها خارج و در ساعات گرم روز ازشیره جوانه های تازه رشد کرده تغذیه می کند و به محض باز شدن خوشه ها ، حشرات ماده در داخل دم خوشه ها و سرشاخه ها تخمگذاری می کنند که محل تخمگذاری برنگ سیاه دیده می شود. خروج نوزادها از تخم همزمان با خاتمه گل و تشکیل میوه می باشد ، این حشره در سال یک نسل دارد.

طرز خسارت :

تغذیه نوزادان زنجره (پوره ها ) از میوه ها باعث سیاه شدن و ریزش آنها می گردد علاوه بر آن مدفوع آفت همراه با ترشحات گیاه ناشی ازنیش پوره ها به صورت مایعی چسبناک جلوه ای زشت به خوشه ها می دهد .

مبارزه :

با توجه به اینکه یکی از خسارتهای آفت ، تخم ریزی حشره کامل در داخل دم خوشه ها می باشد بنابر این بهترین زمان مبارزه قبل از تخم ریزی می باشد و چناچه باغداران موفق به سمپاشی در این مرحله نشوند بر علیه پوره ها مبارزه می کنند که آگاهی از ترکم آفت درهنگام مبارزه دارای اهمیت است . در صورت نیاز به سمپاشی زولون ،دارتون به نسبت ۲ – ۵/۲ لیتر درهزار لیتر آب و یا سموم اتیون ، اندوسولفان به نسبت ۲ لیتر درهزار لیتر آب استفاده می شود.

پروانه میوه خوار پسته ( داغوی پسته ) recurvaria pistaciicola

این آفت در اکثر مناطق پسته کاری کشور و غالبا برروی درختان مسن یافت می شود .

بیولوژی :

زمستان گذرانی آفت بصورت لارو کامل سن آخر داخل حجره های لاروی درزیر پوستک تنه درختان یا در زیر کلوخها و یا لابلای برگهای ریخته شده درزیر درختان می باشد.

ظهور حشرات کامل همزمان با تورم جوانه ها می باشد که پس از جفتگیری بر روی گلها و میوه ها ی تشکیل شده تخم ریزی می نمایند ، تخمها حدودا ۲ هفته بعد باز شده و لاروهای سن اول کوچک وشیری رنگ به داخل میوه های تازه تشکیل شده نفوذ نموده و از جنین میوه تغذیه می نمایند میوه های خسارت دیده دراین مرحله سیاه شده و خشکیده و در نهایت می ریزند . لاروها پس از خوردن محتویات میوه آنرا سوراخ نموده و خارج می شوند و سپس وارد میوه بعدی می گردند بطوریکه دراین مرحله هر لارو قادر است تا ۸ میوه را از بین ببرد.

لاروهای سن آخر به سمت تنه درختان رفته و در ارتفاع ۵/۰ تا ۵/۱ متری و در زیر پوستک تنه پیله ساخته و به شفیره تبدیل می شوند.

شروع نسل دوم از اواخر تیر تا اوایل مرداد می باشد و لاروهای این نسل پوست سبز میوه ها را سوراخ و از سطح داخلی پوست سبز تغذیه می نمایند و یا ازمحل شکاف پوست استخوانی ( محل خندان شدن پسته ) وارد میوه شده واز مغز میوه تغذیه می نمایند ، لاروهای نسل دوم پس ازکامل شده به سمت تنه درختان حرکت و درداخل حجره های لاروی زمستانگذرانی می کنند این آفت درسال ۲ نسل دارد.

طرز خسارت :

لارو پروانه میوه خوار پسته در اوایل تشکیل میوه با تغذیه از جنین میوه ها باعث سیاه شدن و ریزش آنها می شود که خسارت را دراین مرحله داغوی پسته نامند،

خسارت لاورها از مغز میوه های در مرحله استخوانی شدن پوست پسته باعث بر جاماندن فضولات لاروی و ایجاد لکه های تیره رنگ برروی پوست استخوانی می گردد که سبب کاهش مرغوبیت و بازار پسندی پسته ها می گردد هم چنین سوراخ ایجاد شده توسط لاروها را نفوذ قارچها مولد آفلاتوکسین را فراهم می سازد.

روشهای مبارزه :

۱٫استفاده از تله های فرمونی : دراین روش حشرات ماده ( به تعداد ۲ تا ۳ عدد) رادرداخل محفظه شیشه ای یا پلاستیکی که دو سر آن سوراخ است و توسط پارچه  توری پوشانیده شده است محبوس کرده وآن را برروی یک سینی محتوی آب وچند قطره روغن ولک قرار می دهند ، ظرف حاوی پروانه های ماده در ارتفاع حدود ۵ – ۱۰ سانتی متری بر روی سینی آب آویزان شود . پروانه های نر به سمت بوی پروانه های ماده جلب و در داخل سینی محتوی آب و روغن ولک افتاده و از بین می روند .

۲٫مبارزه شیمیایی : درصورت نیاز به عملیات سمپاشی همزمان باریزش   گلها ( مقارن با اندازه ارزن شدن میوه ها ) ازسموم متاسیستوکس ، میتاک به نسبت ۵/۱ لیتر درهزار لیتر آب و در صورت تراکم زیاد آفت از سم لاروین به نسبت ۱ کیلو گرم در هزار لیتر آب استفاده شود.

سوسک شاخک بلند :chalchaenesthes pistacivora

تخم گذاری حشره کامل بصورت انفرادی و برروی سرشاخه های جوان و یادرمحل هرس شاخه ها انجام می شود ، میانگین تعداد تخم ۳۵ – ۴۰ عدد می باشد ، لاروها از داخل شاخه ها تغذیه نموده و سبب خشکیدگی شاخه ها می شوند طول کانال لاروی حدود ۱۵ سانتیمتر و بصورت رفت و برگشتی می باشد.

لارو سن آخر درانتهای کانال از اوایل شهریور ماه تبدیل به شفیره می گردد.

حشره کامل حدود ۵ تا ۶ ماه درداخل کانال لاروی باقیمانده و تغذیه مختصری از چوب می نماید و از اوسط فروردین ماه با ایجاد سوراخی به قطر ۴ تا ۵/۴ سانتیمتر از شاخه خارج می شوند بنابراین یک نسل این حشره دوسال طول می کشد.

این آفت در شهرستان سرجان شایع گردیده و به عنوان آفت قرنطینه می باشد،

انتقال این آفت بوسیله نهال آلوده و بقایای گیاهی می باشد و روش اصلی مبارزه با آن هرس شاخه های آلوده و ازبین بردن بقایای گیاهی آلوده است.

سایرآفات پسته :

آفاتی که در درجه دوم اهمیت قرار داشته و برای مبارزه آنها به سمپاشی اختصاصی نیاز نداشته و هنگام مبارزه با سایرآفات کنترل می گردند به شرح زیر می باشند ودربخش تقویم زمانی مبارزه غیر شیمیایی وشیمیایی باآفات درختان پسته ، نحوه مبارزه و سموم توصیه شده با این آفات ذکر شده است .

۱٫شپشک واوی پسته (شپشک سرشاخه و میوه پسته ) pistaciapis pistaciae

۲٫شپشک تنه درختان پسته melanaspis inopinatus

۳٫کنه معمول پسته tenuipalpus granati

۴٫کنه های اریوفید پسته aceria stefanii , a. pistacia

۵٫کاپنودیس یا سوسک ریشه پسته  capnodis cariosa haueri

 

ارقام مختلف پسته

به طور کلی پسته به دو گروه گرد و دراز تقسیم بندی میشود ولی به طور سنتی ارقام زیادی پسته وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از: احمد اقایی اکبری فندقی حاج عبداللهی اوحدی کله قوچی سفید پسته نوق و ارقام مختلف دیگر که به بیش از ۹۰ نوع میرسد.

0 پاسخ

ارسال یک پاسخ

می خواهید در گفتگو ها شرکت کنید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *